شناسایی بیماریهای سیب زمینی، علائم، روشهای تشخیص و راهکارهای کنترل
علائم، روشهای تشخیص و راهکارهای کنترل
سیبزمینی یکی از مهمترین محصولات زراعی در سبد غذایی انسان است و بهدلیل سطح زیر کشت بالا، هرگونه خسارت ناشی از بیماریها میتواند زیان اقتصادی قابلتوجهی برای کشاورزان بههمراه داشته باشد. بخش زیادی از این خسارتها نه بهدلیل نبود نهادهها، بلکه بهعلت تشخیص دیرهنگام بیماریهای سیبزمینی رخ میدهد.
از آنجا که سیبزمینی محصولی استراتژیک و اساسی در زنجیره غذایی به شمار میرود، شناسایی صحیح و بهموقع بیماریهای آن در فرآیند کاشت، نقش بسیار مهمی در کاهش ضایعات و افزایش بهرهوری محصول با کیفیت دارد. آگاهی بهموقع از این بیماریها به سیبزمینیکاران کمک میکند تا در زمان مناسب عارضهیابی کرده و از هدررفت محصول در مزارع جلوگیری شود.
شناخت علائم اولیه بیماریها و اقدام بهموقع برای کنترل آنها، نقش کلیدی در کاهش ضایعات، افزایش عملکرد و حفظ کیفیت غدههای سیبزمینی دارد. در این مقاله، مهمترین بیماریهای سیبزمینی، علائم هرکدام و روشهای کنترل آنها را بررسی میکنیم.
دستهبندی بیماریهای مهم سیبزمینی
از نظر محققان و تولید کنندگان، سیب زمینی میتواند به انواع بیماریها مبتلا شود. بهطور کلی، بیماریهای سیبزمینی به چند گروه اصلی تقسیم میشوند:
بیماریهای قارچی
بیماریهای باکتریایی
بیماریهای ویروسی مانند: PVA ، PVY، PVX
بیماریهای مایکوپلاسمایی
در ادامه، رایجترین و خسارتبارترین بیماریهای سیبزمینی را معرفی میکنیم.
بیماری سفیدک دروغی (Late blight):
سفیدک دروغی یکی از مخربترین بیماریهای قارچی سیبزمینی در سراسر جهان است که در شرایط آبوهوایی سرد و مرطوب بهسرعت گسترش مییابد.
علائم اولیه این بیماری به صورت لکههای آبسوخته روی برگها ظاهر میشود. رنگ این لکهها در ابتدا سبز روشن است و بهتدریج به قهوهای تغییر میکند. در برخی موارد، این لکهها به رنگ زرد نیز متمایل میشوند و در ادامه برگ، ساقه و غده را نیز درگیر میکنند. این بیماری عمدتاً در شرایط آبوهوایی سرد و مرطوب بروز مییابد. با باقی ماندن رطوبت هوا، حلقههای سفید قارچی (کپک) در سطح زیرین برگها مشاهده میشود که در نهایت باعث ایجاد بوی نامطبوع و پوسیدگی غدهها خواهد شد.
علائم بیماری سفیدک دروغی
ایجاد لکههای آبسوخته روی برگها
تغییر رنگ لکهها از سبز روشن به قهوهای یا زرد
درگیری برگ، ساقه و غده
تشکیل کپک سفید رنگ در سطح زیرین برگها
پوسیدگی غده و ایجاد بوی نامطبوع
روشهای کنترل بیماری سفیدک دروغی سیبزمینی:
پیش از کاشت، غدههای آلوده را شناسایی و از کشت آنها جلوگیری کنید.
غدههای بذری سیبزمینی در عمق مناسب کشت شوند.
بوتههای سیبزمینی بهدرستی خاکدهی شوند.
پیش از بروز بیماری، از سموم تماسی و پس از مشاهده علائم، از سموم سیستمیک استفاده شود.
خشک کردن غدهها پیش از انبارداری، خطر ابتلا به این بیماری را کاهش میدهد.
غدهها در سردخانههایی با تهویه مناسب نگهداری شوند.
فاصله زمانی حدود دو هفته بین سرزنی بوتهها و برداشت غدهها رعایت شود.
برداشت غدهها پس از از بین رفتن کامل شاخ و برگ انجام گیرد.
بیماری پوسیدگی ریشه سیب زمینی با نام علمی ریزوکتونیا Rhizoctonia solani:
این بیماری با نامهای شوره سیاه غده سیبزمینی، Black Scurf و شانکر ریزوکتونیایی ساقه نیز شناخته میشود. واژه (شانکر) به معنای زخم است و عامل قارچی این بیماری با ایجاد زخمهایی روی ریشه و ساقه گیاه سیبزمینی در حال رشد، موجب تضعیف گیاه شده و در موارد شدید حتی میتواند به مرگ گیاهچه منجر شود.
از مهمترین علائم این بیماری، تشکیل دانهها و لکههای سیاهرنگ روی غدههای سیبزمینی است. این عارضه علاوه بر کاهش کیفیت محصول، بر اندازه، شکل و ظاهر غدهها نیز تأثیر منفی میگذارد و ارزش بازارپسندی محصول را کاهش میدهد.
علائم بیماری ریزوکتونیا
وجود دانههای سیاهرنگ روی سطح غده
ایجاد زخم روی ریشه و ساقه
کاهش اندازه و بدشکلی غدهها
ضعف رشد بوته و مرگ گیاهچه در مراحل اولیه
روشهای کنترل بیماری:
استفاده از غدههای بذری سالم و ضدعفونی آنها نقش مؤثری در پیشگیری از ابتلا به این بیماری دارد.
رعایت تاریخ مناسب کاشت و انتخاب عمق صحیح کشت، در کاهش بروز بیماری تأثیرگذار است.
اجرای تناوب زراعی و پرهیز از کشت سیبزمینی در زمینهای آلوده به مدت چند سال توصیه میشود.
پوسیدگی حلقوی غده سیب زمینی:
اهمیت استفاده از غدههای بذری سالم و گواهیشده زمانی آشکار میشود که هدف، تولید محصولی باکیفیت و عاری از بیماری باشد. به همین دلیل، متخصصان کشاورزی همواره توصیه میکنند پیش از کشت، از بذرهای استاندارد و گواهیشده استفاده شود تا از بروز مشکلات و خسارات ناشی از بذرهای آلوده جلوگیری گردد.
بیماری پوسیدگی حلقوی غده یکی از بیماریهای باکتریایی سیبزمینی است که قدرت انتقال بالایی دارد، بهگونهای که آلودگی یک غده میتواند موجب آلوده شدن ۳۰ تا ۱۰۰ غده دیگر شود. این بیماری در صورت عدم کنترل، خسارتهای اقتصادی قابل توجهی به مزرعهداران وارد میکند.
روشهای کنترل بیماری پوسیدگی حلقوی غده:
استفاده از غدههای بذری سالم، استاندارد و گواهیشده
جمعآوری و از بین بردن بقایای سیبزمینیهای آلوده از مزرعه
انجام سمپاشی با قارچکشهای آلی مطابق توصیه کارشناسان
بیماری پژمردگی فوزاریومی سیبزمینی (Fusarium spp)
از نخستین علائم این بیماری میتوان به تغییر رنگ برگها، زرد شدن و کمرنگ شدن آنها اشاره کرد که با تداوم این وضعیت، گیاه بهتدریج دچار پژمردگی میشود. علاوه بر این، بافت آوندی گیاه تغییر رنگ داده و آسیب میبیند و بر روی غدهها نیز نکروزهای قهوهایرنگ یا پوسیدگیهای دایرهایشکل مشاهده میشود.
ارغوانی شدن بخشهایی از گیاه و ظهور غدههای هوایی نیز از دیگر نشانههای بارز این بیماری به شمار میرود.
روشهای کنترل بیماری:
نخستین و مهمترین اقدام، استفاده از غدههای بذری سالم و عاری از آلودگی است.
آبیاری اصولی و مدیریت صحیح آن نقش مؤثری در کاهش بروز بیماری دارد.
قطعات بذری بریدهشده پیش از کشت با قارچکشهای مناسب ضدعفونی شوند.
از زخمی شدن بوتهها و غدهها در مراحل کاشت، داشت و برداشت جلوگیری شود.
برداشت غدهها در دمای کمتر از ۷ درجه سانتیگراد انجام نشود.
غدههای زخمی ابتدا ترمیم و تیمار شده و سپس برای ذخیرهسازی به انبار منتقل شوند.
-min.png)
